Làm nghệ thuật phải có trái tim, không thể "cạn tàu ráo máng"
Vụ hủy đêm nhạc Về đây bốn cánh chim trời tại Hà Nội đã khép lại bằng việc Giám đốc Công ty TNHH Ngọc Việt bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Từ một sự kiện được kỳ vọng là điểm hẹn nghệ thuật cuối năm, câu chuyện nhanh chóng chuyển sang gam màu pháp lý với những hệ lụy nặng nề cho cả đơn vị tổ chức lẫn những người liên quan.
Chiều 28/12/2025, khi khán giả đã có mặt, sân khấu sẵn sàng sáng đèn, thông báo hủy chương trình được đưa ra trong sự ngỡ ngàng. Sự việc lập tức làm dấy lên làn sóng tranh luận xoay quanh năng lực tổ chức, tính minh bạch trong hợp đồng biểu diễn và cách xử lý khủng hoảng của các bên.
Đáng chú ý, khi bị khởi tố và tạm giam, Giám đốc Ngọc Việt Education thừa nhận: "Tôi không đạt được thỏa thuận trả 50% trước show và 50% sau show như đã cam kết. Việc thanh toán là một trong những lỗi lớn của tôi".
Tấm biển hoãn chương trình được đặt trước cổng sự kiện (Ảnh:TT).
Trước đó, ngày 30/12 trên trang Facebook cá nhân, nhạc sĩ Vũ Quang Trung – Giám đốc âm nhạc chương trình Về đây bốn cánh chim trời cũng đăng tải bài viết dài về việc đêm nhạc dự kiến diễn ra tối 28/12 bị hủy đột ngột. Trong đó, ông Trung nêu ra ba lý do chính dẫn đến quyết định nhiều nghệ sĩ rút khỏi đêm diễn.
Nguyên nhân đầu tiên liên quan đến tiền tác quyền, các tác phẩm của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn và Văn Cao chưa được nộp phí tác quyền nên "không được phép biểu diễn". Công ty tác quyền đã gửi email chính thức tới các nghệ sĩ.
Nguyên nhân thứ hai là việc nhà sản xuất chậm trễ thanh toán cát-xê. Ông Trung cho biết, khoản đặt cọc 50% từ nhà sản xuất đã trễ hơn 10 ngày so với cam kết trong hợp đồng, trong khi khoản thanh toán đợt 2 tiếp tục không được thực hiện đúng hạn dù đã được nhắc nhở nhiều lần.
Hiện trên mạng xã hội lan truyền chóng mặt những đoạn tin nhắn được cho là giữa đại diện Ngọc Việt show và nhạc sĩ Vũ Quang Trung xoay quanh việc nhà sản xuất xin khất lần trả cát-xê còn lại. Dù phía nhạc sĩ cương quyết từ chối và quyết định bỏ show, tin nhắn này chưa được xác thực.
Điều dư luận quan tâm hơn cả là vai trò và trách nhiệm nghề nghiệp của nghệ sĩ đang được đặt ở đâu khi sân khấu đã sáng đèn?
Trao đổi với Người Đưa Tin, đạo diễn Nguyễn Công Vượng (Vượng Râu) nhìn nhận đây là một sự việc đáng buồn và không nên xảy ra trong đời sống nghệ thuật chuyên nghiệp.
Theo ông, với những tranh cãi liên quan đến nhà sản xuất, đúng – sai cần được phân định trên cơ sở pháp luật hiện hành. Việc chuyên nghiệp hóa các ngành nghề, trong đó có giải trí và biểu diễn nghệ thuật không thể tách rời các chuẩn mực pháp lý rõ ràng.
"Cả nhà sản xuất lẫn nhạc sĩ phụ trách tôi đều không quen biết nhưng xét dưới góc độ người làm nghệ thuật, tôi thấy đúng – sai của phía nhà sản xuất cần được xử lý sau khi chương trình kết thúc, dựa theo quy định pháp luật hiện hành", ông nhấn mạnh.
Đạo diễn Nguyễn Công Vượng (Vượng Râu).
Về thông tin một số nghệ sĩ đã nhận tiền đặt cọc nhưng không biểu diễn, ông Vượng cho rằng nếu thông tin này chính xác, thì dù chỉ nhận một phần cát-xê, nghệ sĩ cũng không nên hủy diễn, trừ những trường hợp bất khả kháng như nhiệm vụ chính trị hoặc biến cố gia đình đột xuất. Ông nhấn mạnh, nghệ sĩ có được danh tiếng một phần là nhờ khán giả yêu mến.
"Công việc chính của nghệ sĩ là lao động nghệ thuật và lao động sẽ được nhận lại thành quả. Thành quả ấy không chỉ là vật chất mà còn là tinh thần, những tràng pháo tay của khán giả.
Việc nghệ sĩ bỏ diễn là hành xử rất xấu, thiếu chuyên nghiệp với công chúng. Đây là vấn đề đạo đức nghề nghiệp và không nên xảy ra trong môi trường nghệ thuật, nơi cảm xúc và lòng tin của khán giả là quan trọng nhất", ông chia sẻ.
Đạo diễn Công Vượng thẳng thắn cho rằng, nếu bầu show vi phạm hợp đồng hoặc không đảm bảo tài chính, nghệ sĩ hoàn toàn có quyền khởi kiện theo pháp luật.
Tuy nhiên, khi chương trình đã sẵn sàng và sân khấu được đầu tư bài bản, việc nghệ sĩ đồng loạt không xuất hiện là điều khó chấp nhận.
"Khách quan mà nói, sân khấu to, đẹp, sang trọng như vậy mà nghệ sĩ bỏ diễn là rất tệ. Họ tệ với chính nghề mình đang làm. Ngành nghề nào cũng cần đặt đạo đức lên đầu, nghệ sĩ không nên hành xử như vậy. Làm nghệ thuật phải có trái tim rung động, biết buồn biết vui chứ không thể cạn tàu ráo máng", ông nhấn mạnh.
Ông tiếp tục: "Nếu bầu show từng lừa dối hoặc không minh bạch về tài chính, nghệ sĩ có quyền không hợp tác. Nhưng nếu đã hợp tác, có thể là lần đầu thì dù có khó khăn cũng phải diễn. Sân khấu đã hoàn thiện, khán giả đã đến mà bỏ diễn như vậy thì lương tâm có cắn rứt hay không? Điều đó nghệ sĩ tự hiểu rõ nhất".
Một mắt xích đứt gãy, cả hệ thống sụp đổ
Nhìn rộng hơn, đạo diễn Công Vượng cho rằng sự việc lần này phản ánh cả ý thức làm nghề của hai phía. Nhà sản xuất cần tỉnh táo đánh giá năng lực tài chính và kinh nghiệm của mình trước khi bước vào một dự án nghệ thuật nhiều rủi ro.
Còn nghệ sĩ, dù lao động nghệ thuật cần được trả công xứng đáng, cũng không nên đặt yếu tố tài chính lên trên hết, bởi nếu làm vậy khán giả sẽ ngày càng ít cơ hội được thưởng thức những chương trình chất lượng.
Theo đạo diễn, một đêm diễn, dù thành công hay chưa trọn vẹn về nghệ thuật, khi đã diễn ra, vẫn mang ý nghĩa của sự hoàn thành. Nghệ thuật là sự cộng hưởng của cả một tập thể sáng tạo, nơi mỗi mắt xích đều quan trọng. Không có nhà sản xuất, nghệ sĩ khó tiếp cận công chúng nhưng thiếu nghệ sĩ, nhà sản xuất cũng không thể xây dựng chương trình.
Vì vậy, đạo diễn nhấn mạnh: "Chữ 'Tâm' và chữ 'Đức' cần được xem là chuẩn mực đầu tiên mà cả nghệ sĩ lẫn nhà tổ chức gửi đến khán giả.
Chỉ khi người làm nghệ thuật giữ được lương tâm trong sáng và tinh thần cống hiến thực sự, nghệ thuật mới có thể phát triển lành mạnh, còn các quy định pháp lý sẽ trở thành nền tảng song hành, chứ không phải là ranh giới cuối cùng để níu giữ trách nhiệm".
Chiều tối 28/12/2025, khi khán giả đã có mặt, sân khấu sẵn sàng sáng đèn, thông báo hủy chương trình được đưa ra trong sự ngỡ ngàng của khán giả.
Ở góc nhìn chuyên môn, PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa, Xã hội của Quốc hội cho rằng, câu chuyện của Về đây bốn cánh chim trời không chỉ là một chương trình bị hủy, mà là "phép thử" cho mức độ trưởng thành của thị trường biểu diễn nghệ thuật Việt Nam trong bối cảnh phát triển nhanh.
Theo ông, sự cố này bộc lộ điểm yếu căn bản của một số đơn vị tổ chức hiện nay, đó là tư duy quản trị rủi ro và chuẩn mực nghề nghiệp chưa theo kịp quy mô chương trình.
Một đêm nhạc lớn đòi hỏi sự chuẩn bị chắc chắn ở tất cả các khâu, từ pháp lý, tài chính, bản quyền, hợp đồng nghệ sĩ đến kỹ thuật và truyền thông. Chỉ cần một mắt xích, đặc biệt là tài chính hay cam kết thù lao, bị đứt gãy, toàn bộ hệ thống sẽ sụp đổ.
Việc sự cố xảy ra sát giờ diễn cho thấy khâu kiểm soát rủi ro đã bị xem nhẹ hoặc không được đặt đúng vị trí. Ở các thị trường biểu diễn chuyên nghiệp, gần như không tồn tại tình huống "đến giờ diễn mới biết không đủ điều kiện để diễn".
Từ đó, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng trường hợp này là sự cộng hưởng của việc thiếu chuẩn bị kỹ lưỡng, thiếu chuẩn hóa quy trình và thiếu cam kết tài chính bền vững.
Nguy hiểm hơn, theo ông, những sự cố "bể show" vào phút chót giống như một vết nứt trên tấm gương niềm tin của khán giả. Niềm tin ấy được tích lũy qua thời gian và trải nghiệm, nhưng có thể bị xói mòn rất nhanh nếu những sự việc tương tự lặp lại.
Khi khán giả trở nên dè dặt trong việc mua vé, các doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc cũng chịu hệ lụy, còn các nhà đầu tư quốc tế sẽ thận trọng hơn khi nhìn vào một thị trường thiếu ổn định và khả năng kiểm soát rủi ro. Xa hơn, đó không chỉ là câu chuyện của một đêm nhạc, mà là bài toán về uy tín và tương lai của cả ngành công nghiệp biểu diễn Việt Nam.
